نایب اسداللَّه اصفهانی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(وف ح 1343 ق)، موسیقیدان. معروف‏ترین و ماهروترین استاد نوازنده نى در اواخر عهد قاجاریه بود كه بسیارى از اساتید این فن از دست‏پروردگان و شاگردان او هستند، از جمله: مهدى نوایى اصفهانى. حسین یاورى، حسن كسایى، عبدالخالق و حسین اصفهانى. نایب اسداللَّه شاگرد ابراهیم آقاباشى بود و در نوازندگى نى مهارت و قدرت بسزایى داشت و در اطلاعات موسیقى كم‏نظیر بود. وى را به اخلاق و فضایل پسندیده ستوده و در نوازندگى نى، همطراز سماع حضور و آقا حسینقلى در سنتور و تار دانسته‏اند. در اهمیت مقام نایب اسداللَّه همین بس كه گفته بود: "من نى را از آغل گوسفندان به دربار پادشاه بردم." او مدتها در تهران سكنى گزید و سپس به مولد خود، اصفهان بازگشت و در همانجا درگذشت. از وى صفحاتى باقى مانده است. نایب‏اسداللَّه نى‏زن ماهر و از استادان بنام و بزرگ این ساز بود، نایب‏اسداللَّه تمام اصواتى را كه مى‏شنید و مى‏خواست از نى خود بیرون مى‏آورد و مردى بود درویش مسلك و بى‏تكبر كه او را در نوازندگى نى همطراز سماع حضور و آقا حسینقلى در سنتور و تار دانسته‏اند، نایب‏اسداللَّه مظهر پاكى و خلوص نیت و گشاده‏دست و خالى از هرگونه حسادت و خست بود و هرچه مى‏دانست به شاگردان خود با كمال مهربانى و حوصله تعلیم مى‏داد. شادروان عارف قزوینى در دیوان خود از وى به بزرگى یاد كرده و مى‏نویسد: «نایب‏اسداللَّه نى‏زن، یكى از استادان نامى در نى‏نوازى است.» در جلد دوم سرگذشت موسیقى ایران، شادروان روح‏اللَّه خالقى از قول نایب‏اسداللَّه آورده است: «من نى را از آغل گوسفندان به دربار پادشاه بردم.» نوازندگان قره‏نى